Tij­dens onze zoek­tocht naar heden­daagse muziekrev­e­laties liepen de rillin­gen over onze rug bij het zien van Kyte­mans Hip Hop Ork­est. Drieën­twintig hiphop­pers geleid door een Hol­landse hyper­ki­neet die trompetsolo’s als een vijftig­jarige jazzmuzikant uit New Orleans brengt. Na hun optre­den in de Sin­gel, lukte het ons de lei­der van dit alles, Colin Ben­ders, uit een innige omhelz­ing met zijn moeder te rukken en hem enkele muzikale vraagstuk­jes voor te schotelen.

Colin, hoe kom je erbij om met drieën­twintig mensen hiphop te spe­len?
Dat was eigen­lijk een noodza­ke­lijk kwaad. Ik was acht­tien en had drie jaar lang in mijn een­tje geschreven aan een plaat. Ik speelde in die tijd af en toe in bands, maar was com­pleet blut omdat ik geen geld durfde vra­gen voor de din­gen die ik deed. Niet veel later ging ik bij de rap­pers Rea­Zon en Para­dox wonen die zich als broers over me ont­fer­mden. Bij hen ben ik, met wat ik toe­val­lig voor han­den had, de plaat begin­nen inspe­len. Ik wilde geen sam­ples gebruiken maar zoveel mogelijk echte instru­menten. Ik begon dus vaak te knoeien op de aan­wezige instru­menten tot ik een ‘lijn­tje’ had dat ik kon gebruiken. En plots was daar deze plaat.

Maar ver­vol­gens moest je hem natu­urlijk ook live bren­gen.
Inder­daad, en toen ik daarover nadacht, besefte ik dat er twee opties waren: ofwel met een com­puter op een podium gaan staan, op play drukken en zeggen “kijk eens, dit heb ik gemaakt”, ofwel met drieën­twintig man op een podium kruipen. Het eerste vind ik geen muziek maken…

En al dat volk op de bühne heeft ook een over­don­derend effect op de toeschouwer.
Hoewel het vreemd klinkt, vind ik die liveshow op zich min­der belan­grijk. Cen­traal staat vooral de muziek en het samen­spe­len. De energie die bij dat samen­spe­len vrijkomt, moet je er natu­urlijk uit­gooien, maar ze moet eerlijk zijn. Onze podi­u­mact (Hiphop­pers van twee meter die rond­sprin­gen als koni­j­nen, sen­sueel heup­wiegende vio­listes, n.v.d.r.) ontstaat gewoon ter plaat­ste. Hij is boven­dien een reflec­tie van de reac­ties van het pub­liek. Als zij daar­voor open­staan, gaan wij telkens een stapje verder.

Over­dreven aan­dacht voor het imago en het haast cliché­matig uiter­lijk ver­toon is ook iets wat veel mensen met hiphop asso­ciëren.
Dat is ook een prob­leem dat ikzelf met veel hiphop heb. Gevoels­matig is het mijn lievel­ingsmuziek­genre. Ze is voort­gekomen uit een aan­tal basis­regels, namelijk: werken met de mid­de­len die je hebt, het creëren van een fam­i­liegevoel en weigeren om toegevin­gen te doen. En als je die regels volgt, dan is hiphop een heel oprecht genre. Maar de laat­ste tijd zijn de basis­gedachten achter hiphop volledig verd­we­nen. Enkel het plaatje ervan is nog over: de rap­pers behangen met gouden ket­tin­gen, het gang­ster­imago, de tek­sten over snelle auto’s en lekkere wijven. Dat alles perkt hiphop immens in.

En jij volgt die basis­regels nog wel?
Inder­daad, en dan kan je hiphop een stuk breder inter­preteren dan tot nu toe is gedaan.

De manier waarop je vaak wordt aangekondigd, ‘een kruis­bes­tu­iv­ing tussen hiphop en jazz’, is dus fout. Jij wil juist pure hiphop bren­gen?
Kijk, ik denk niet dat die ‘gren­zen’ tussen gen­res bestaan. De enige reden om muziek te labe­len, is om ze gemakke­lijk terug te vin­den in een platen­bak. Vanaf dat je muziek in een hokje of genre probeert te stop­pen, krijg je een ‘King of the Hills’-spel­letje en vergeet je dat er nog een heel wei­land bestaat om in te spelen.

Fam­i­lieband

Het eerder genoemde basis­principe ‘het creëren van een fam­i­lieband’ lijkt bij jul­lie heel belan­grijk. Hoe selecteer je eigen­lijk de mensen van je ork­est?
Dat gebeurt vooral op basis van gevoel. Ik vind het belan­grijk dat er een ‘klik’ bestaat tussen de mensen waarmee ik op een podium sta; dat is doorslaggeven­der dan hun muzikaal tal­ent. Je kan het een beetje vergelijken met vriend­schap­pen: je wordt niet bevriend met de meest suc­cesvolle mensen in je omgev­ing, maar met diege­nen waar je din­gen mee kan delen. Het­zelfde geldt bin­nen deze groep. Deze leden voe­len een muzikale en een per­soon­lijke band.

Je omschreef het eerder als een ‘podi­um­samen­lev­ing’.
Ik bedoelde daarmee dat bin­nen deze band iedereen zijn eigen plek heeft op het podium en zich bin­nen de muren van de groep alle vri­jheid kan toe-eigenen die hij wenst.

Ook muzikaal?
Ja, tij­dens de repeti­ties haal ik iedereen naar één ruimte en bezorg hen het raamw­erk, namelijk de num­mers die ikzelf heb geschreven. Ver­vol­gens geef ik alle muzikan­ten en MC’s de vri­jheid om de muziek om te buigen naar hun eigen hand en dan zien we wel wat er gebeurt.

Wordt dat niet wat chao­tisch?
Ik wil vooral niet dat er rou­tines ontstaan, dat de num­mers verder groeien. Zodra ik merk dat mensen in een regel­maat ver­vallen, tra­cht ik alles te ontrege­len. Ik vraag iemand om ergens een extra rondje te spe­len, bin­nen een num­mer te impro­vis­eren,… Maar momenteel zijn we op een punt gekomen dat dat heel natu­urlijk gebeurt. Zo natu­urlijk zelfs dat ik er vaak zelf ver­baasd van sta. Ik voel me intussen vereerd dat ik met deze muzikan­ten mag spelen.

Je wil dus met deze groep bli­jven werken?
Ik heb voor de nabije toekomst een ander project in gedachten met een groep die twee keer zo groot is. Waarschijn zal het huidige col­lec­tief dan uit elkaar vallen in aller­lei losse sub­pro­jecten. Maar hopelijk nog wel altijd met dezelfde ‘vibe’.

Emoties

Gebeurt het schri­jven van je num­mers net zo gevoels­matig als het selecteren van je muzikan­ten?
Mijn emoties zijn altijd lei­dend in alles wat ik doe en dat vind ik ook belan­grijk. Een goed voor­beeld is de manier waarop het num­mer Seri­ous Burn­ing ontstond. Ik had al een hele avond een intense dis­cussie met een aan­tal vrien­den over aller­lei wereld­prob­le­men. Op een bepaald moment ben ik weggelopen en heb gekeken of ik de emoties van die gesprekken kon omzetten in een beat. Twee uur later zaten we met Seri­ous Burning op de achter­grond verder te dis­cus­siëren. Mede omdat ik wil dat num­mers op zo’n momenten ontstaan, heeft het zo lang gedu­urd om de plaat te schrijven.

Is dat ook je ultieme doel, emoties oproepen bij je luis­ter­aars?
Ik denk dat als je een emotie kan oproepen, je zorgt voor een soort ver­bon­den­heid met de muziek. Dat geldt trouwens even­goed voor andere kunst. Neem bijvoor­beeld de Mono­chromes van Yves Klein. Hoewel het natu­urlijk gewoon blauwe vlakken zijn, is er iets in hun kleurge­bruik dat ik niet kan vat­ten, waar­door ik hen steeds opnieuw moet gaan bek­ijken, gebi­olo­geerd blijf. Ik heb in Par­ijs wel vier of vijf­maal het Cen­tre Pom­pi­dou bezocht, gewoon omdat die werken mij bepaalde gevoe­lens bli­jven bezor­gen wan­neer ik hen bekijk.

Maakt het dan uit welke emotie zo’n werk oproept?
Niet echt, en dat is op zich weer inter­es­sant. Ik wil ooit een project op de been zetten waar­bij mensen de muziek intens begin­nen te haten. En dan niet door ver­schrikke­lijk hard te spe­len of zo, maar door iets extreem onaan­ge­naams te maken. Ik zou het pub­liek zo ver willen dri­jven dat ze de zaal willen ver­laten en er dan voor zor­gen dat de deur op slot is. Om ver­vol­gens, via muziek, een omwen­tel­ing te maken naar een ander soort gevoel, naar een meer aan­ge­name ervaring.

Mis je die aan­dacht voor dieperliggende gevoe­lens in veel heden­daagse muziek?
Ja, veel muzikan­ten gaan tegen­wo­ordig op in de uiter­lijke ken­merken van muziek­gen­res, in de vaste ‘sound’ van een stijl. Daar­door krijg je best goed klink­ende muziek, maar het bli­jft zo beperkt. Je hebt zoveel meer vri­jheid wan­neer je bijvoor­beeld vertrekt van de vraag “Hoe klinkt angst” dan wan­neer je je afvraagt “Hoe maak ik een rock­beat waarop iedereen gaat dansen?” Kijk bijvoor­beeld naar metal: de basise­moties daar zijn het loslaten van alle con­t­role, van alle ille­gale agressie die een mens soms voelt. Als je het met­al­genre inter­pre­teert vanuit die ker­nele­menten, dan kan je hard­corenum­mers maken met een blok­fluit, een tri­an­gel en een balletdanseres.

Dat zouden wij graag eens horen.
Ik ook. (lacht)